ตอนที่ 6 ลักษณะของ Psychopathy (ผู้ซึ่งไร้ความรู้สึก)

ถ้ามาถึงตอนนี้(ตอนที่6) คุณจะเริ่มเห็นภาพรวมของ Dark Triad ชัดขึ้นแล้วนะครับว่า มันไม่ได้มีแค่คนที่ต้องการการยอมรับแบบ Narcissist หรือคนที่วางเกมแบบ Machiavellian แต่ยังมีอีกกลุ่มหนึ่งที่แตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง และเป็นกลุ่มที่หลายคนประเมินพลาดมากที่สุด เพราะเขาไม่ได้เล่นเกมทางอารมณ์ในแบบที่คนทั่วไปคุ้นเคย

Psychopathy ไม่ใช่แค่ความโหดร้ายหรือความเย็นชา แต่มันคือโครงสร้างทางอารมณ์ที่ขาดบางส่วนที่คนทั่วไปใช้เป็นเบรกในการตัดสินใจ โดยเฉพาะความรู้สึกผิด ความกลัวผลลัพธ์ และความเห็นอกเห็นใจในระดับลึก พูดให้เข้าใจโดยง่ายคือเขารู้ว่าอะไรถูกหรือผิดในเชิงเหตุผล แต่เขาไม่ได้รู้สึกถึงน้ำหนักของความผิดนั้นแบบที่คนทั่วไปสัมผัสได้ครับ

นี่คือจุดเริ่มต้นของความต่างที่สำคัญที่สุด เพราะในขณะที่คนทั่วไปจะมีเสียงในหัวคอยเตือนก่อนจะทำอะไรที่กระทบคนอื่น แต่สำหรับคนแบบนี้ เสียงนั้นเบาลงมากหรือแทบไม่มีอยู่เลย การตัดสินใจจึงไม่ได้ถูกหน่วงด้วยอารมณ์เหมือนคนทั่วไปครับ

ในชีวิตจริง คนแบบนี้ไม่ได้จำเป็นต้องแสดงออกว่าอันตรายเสมอไป ตรงกันข้าม เขาอาจดูนิ่ง ดูมั่นใจ และควบคุมตัวเองได้ดีจนคนรอบข้างรู้สึกว่าเขามีวุฒิภาวะสูง เขาอาจพูดน้อย พูดตรง หรือไม่ค่อยแสดงอารมณ์ ซึ่งในสายตาคนทั่วไปกลับดูเป็นข้อดีด้วยซ้ำ

แต่สิ่งที่ซ่อนอยู่คือความสัมพันธ์ระหว่างเขากับอารมณ์ของคนอื่น มันไม่ได้ทำงานเหมือนคนทั่วไป เขาอาจรับรู้ว่าคนตรงหน้ากำลังเศร้า กำลังเสียใจ หรือกำลังเจ็บปวด แต่เขาไม่ได้มีแรงสะเทือนภายในที่ทำให้เกิดความรู้สึกตามไปด้วย

นี่คือจุดที่ทำให้ Psychopathy แตกต่างจาก Machiavellian อย่างชัดเจน เพราะ Machiavellian ยังมีการคิด การวางแผน และการคำนวณผลลัพธ์ เขายังมีความเข้าใจในเกมของสังคมและใช้มันอย่างตั้งใจ แต่ Psychopath ไม่จำเป็นต้องคิดซับซ้อนแบบนั้นในทุกกรณี เขาสามารถตัดสินใจบางอย่างได้ทันทีถ้ามันตอบสนองความต้องการในขณะนั้น โดยไม่มีแรงต้านทางอารมณ์มาหยุดเขา

ในความสัมพันธ์ คนแบบนี้อาจดูมีเสน่ห์ในช่วงแรกเช่นเดียวกับอีกสองแบบ แต่เสน่ห์ของเขามักมีลักษณะเฉพาะ คือความมั่นใจที่ไม่โลเล, ความนิ่ง และการเข้าหาที่ดูตรงไปตรงมา มันทำให้หลายคนรู้สึกว่าคนคนนี้จริงใจหรือชัดเจนกว่าคนอื่น

แต่เมื่อเวลาผ่านไป คุณจะเริ่มสังเกตความแตกต่างที่ชัดขึ้น ความสัมพันธ์กับเขามักไม่มีความต่อเนื่องทางอารมณ์ในแบบที่คุณคาดหวัง วันนี้เขาอาจดูสนใจ พรุ่งนี้อาจหายไปโดยไม่มีคำอธิบาย และเมื่อกลับมา เขาสามารถกลับมาเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้นได้จริง ๆ

สิ่งนี้ไม่ได้เกิดจากการเล่นเกมซับซ้อนเสมอไป แต่มาจากการที่เขาไม่ได้ผูกอารมณ์กับความสัมพันธ์ในแบบเดียวกับคุณ สำหรับเขา ความสัมพันธ์คือสิ่งที่เกิดขึ้นและจบไปตามสถานการณ์ ถ้ามันยังมีประโยชน์หรือยังน่าสนใจ เขาก็อยู่ต่อ ถ้ามันไม่ใช่ เขาก็ออกไปโดยไม่มีความลังเล

ในบริบทของการทำงาน คนแบบนี้อาจตัดสินใจบางอย่างที่กระทบคนอื่นอย่างมาก โดยที่เขาไม่ได้มีความขัดแย้งภายในเหมือนคนทั่วไป ไม่ใช่ว่าเขาไม่รู้ว่ามันกระทบใคร แต่เขาไม่ได้รู้สึกถึงน้ำหนักทางอารมณ์ของผลลัพธ์นั้นในแบบเดียวกัน

นี่คือสิ่งที่ทำให้หลายคนสับสน เพราะเรามักใช้ตัวเองเป็นมาตรฐานในการคาดเดาคนอื่น เราคิดว่าถ้าเราทำแบบนั้น เราจะรู้สึกผิด หรือรู้สึกไม่สบายใจ ดังนั้นเราจึงคาดหวังว่าคนอื่นก็น่าจะรู้สึกแบบเดียวกัน แต่สำหรับ Psychopathy กรอบนั้นไม่ได้ทำงานเหมือนกันนะครับ

เมื่อคุณย้อนกลับไปดูภาพรวมของ Dark Triad คุณจะเริ่มเห็นความต่างชัดขึ้น Narcissist หมุนรอบการยืนยันคุณค่าและภาพลักษณ์ ส่วน Machiavellian หมุนรอบการควบคุมและผลลัพธ์ และกลับมาที่ Psychopath คนมีลักษณะสุดขั้วด้านนี้ เขาจะไม่สนว่าใครจะต้องมายืนยันคุณค่าตัวเขาหรือใครที่คิดจะมาเล่นเกมอารมณ์กับเขาจะไม่มีผลกับเขาแน่นอนครับ(เพราะเขาเย็นชาจากข้างใน) แต่เขาจะหมุนรอบการตอบสนองต่อสิ่งที่อยู่ตรงหน้า โดยไม่มีแรงเบรกจากความรู้สึกผิดหรือความผูกพัน (ไม่รู้ว่าผมเขียนงงมั้ยนะ)

แต่สิ่งที่คุณควรเริ่มสังเกตในคนประเภทนี้ ไม่ใช่แค่สิ่งที่เขาทำ แต่คือสิ่งที่หายไป คุณจะไม่ค่อยเห็นความรู้สึกผิดที่ชัดเจน คุณจะไม่ค่อยเห็นความลังเลทางอารมณ์ และคุณจะไม่ค่อยเห็นความผูกพันที่คงที่แบบที่สัมพันธ์ทั่วไปที่ควรมี

การเข้าใจ Psychopathy ไม่ได้มีไว้เพื่อให้คุณระแวงทุกคน แต่มีไว้เพื่อให้คุณไม่เติมความรู้สึกของตัวเองเข้าไปในคนที่ไม่ได้มีระบบอารมณ์แบบเดียวกับคุณ เพราะความผิดพลาดที่อันตรายที่สุด ไม่ใช่การเจอคนแบบนี้ แต่คือการคาดหวังว่าเขาจะรู้สึกเหมือนคุณ ทั้งที่จริงแล้ว เขาไม่เคยอยู่ในกรอบนั้นตั้งแต่แรก

คุณลองนึกภาพว่าคุณชอบคนนึงๆ คุณทุ่มเททุกอย่าง แต่เขาไม่ได้ชอบคุณ และคุณไม่ได้มีผลกับเขา จนมาวันนึงคุณขู่ว่าจะไปจากเขา ซึ่งแน่นอนว่า Psychopathy จะเป็นประมาณคนที่คุณชอบนั่นแหละครับ คือคุณไม่มีผลกับอารมณ์เขานั่นเอง (นี่แค่การยกตัวอย่างให้เห็นภาพง่ายๆ นะครับ แต่จริงๆคนที่ไม่ชอบเรา เค้าไม่ได้เป็น Psychopathy เสมอไปนะครับ)

ฉะนั้นแล้ว ถ้าจะให้นิยามไซโคพาธ สำหรับผม คือ ทุกอย่างเกิดขึ้นตามสิ่งที่เขา อยากทำ โดยไม่มีแรงสะเทือนทางอารมณ์เหมือนคนทั่วไปครับ