ตอนที่ 4 ลักษณะของ Narcissist(หลงตัวเองขั้นสุด)

ในตอนก่อนหน้านี้ ผมพาคุณเห็นภาพไปแล้วว่า คนบางประเภทสามารถสร้างเสน่ห์ในช่วงแรกได้ยังไง และทำไมแม้แต่คนที่คิดว่าตัวเอง เอาอยู่ ก็ยังโดนหลอกได้ สิ่งหนึ่งที่เป็นแกนกลางของพฤติกรรมเหล่านั้นก็คือ Narcissism

ถ้าจะพูดให้ตรงที่สุด Narcissist ไม่ใช่แค่คนหลงตัวเองนะครับ แต่คือคนที่ต้องสร้างตัวตนขึ้นมา แล้วพยายามทำทุกอย่างเพื่อรักษาตัวตนนั้นไว้

ตัวตนที่ว่านี้ ไม่ใช่ตัวตนจริง ๆ เสมอไป แต่เป็นภาพที่เขาอยากให้โลกเห็น เพราะมันคือเวอร์ชันที่เก่งกว่า ฉลาดกว่า สำคัญกว่า และเหนือกว่าความเป็นจริง

ปัญหาคือ เขารู้ลึก ๆ ว่ามันไม่ใช่ของจริง เพราะฉะนั้น ชีวิตของ Narcissist จะกลายเป็นการคอยพิสูจน์ อยู่ตลอดเวลา ว่าเขาคือสิ่งที่เขาพยายามจะเป็น

และนี่คือแรงขับจากภายในจิตใจที่สำคัญมาก และเขาไม่ได้ต้องการแค่ความสำเร็จ แต่ต้องการการยืนยันจากคนอื่นว่าตัวเขานั้นมีค่าและเพราะมันเป็นสิ่งที่ต้องได้รับจากภายนอกหรือสังคมรอบตัว เขาเลยไม่มีวันพอ และคุณจะเริ่มเห็นสิ่งนี้จากพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่ดูเหมือนไม่มีอะไร ยกตัวอย่างเช่น เวลาที่เขาเล่าเรื่อง เขามักจะเล่าในมุมที่ตัวเองดูดีเสมอ, ถ้าเขาประสบความสำเร็จ เขาจะขยายมันให้ดูยิ่งใหญ่ขึ้น, ถ้าเขาพลาด เขาจะมีเหตุผลรองรับ หรือโยนความผิดไปที่อย่างอื่นและ ถ้ามีใครเก่งกว่า เขาจะหาวิธีลดค่าคนนั้นลง ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ เขาอาจไม่ได้โกหกตรง ๆ นะครับ แต่อาจเขาเลือก ตัดบางส่วนออก และ ขยายบางส่วน เพื่อให้ภาพรวมมันออกมาตามที่เขาต้องการ และนี่คือการควบคุมการรับรู้ของคนอื่น และถ้าคุณเริ่มเข้าใจจุดนี้ คุณจะเห็นว่าทำไม Narcissist ถึงเก่งในการสร้าง first impression  และนั่นก็เป็นเพราะเขาไม่ได้เป็นตัวเอง แต่เขากำลังแสดงอะไรบางอย่างที่อาจเกินจริง และที่สำคัญ เขาจะสังเกตคุณได้เร็วมาก ว่าคุณชอบอะไร กลัวอะไร หรือต้องการอะไร ..แล้วเขาก็อาจจะสะท้อนสิ่งนั้นกลับไปให้คุณ เช่น ถ้าคุณชอบคนเก่ง เขาจะดูเป็นคนเก่ง, ถ้าคุณชอบคนอบอุ่น เขาจะดูเป็นคนเข้าใจคุณ, ถ้าคุณชอบคนคิดลึกซึ้ง เขาจะคุยเรื่องลึกซึ้งกับคุณ ซึ่งมันไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มันคือทักษะ และนี่คือเหตุผลที่ในตอนที่ 2 ผมบอกว่า เสน่ห์ของคนแบบนี้มันอาจจะทำให้คุณรู้สึกว่าเข้าใจและเป็นเหมือนคุณ จนคุณอาจไม่ทันตั้งตัว แต่พอคุณเริ่มรู้จักเขามากขึ้น คุณจะเริ่มเห็น pattern บางอย่างครับ และหนึ่งในนั้นคือ เขาอาจจะไม่ค่อยยอมรับผิดจริง ๆ และ คำขอโทษของเขามักจะมีเงื่อนไข เช่น

“ขอโทษนะ แต่คุณก็…” หรือ “ผมไม่ได้ตั้งใจ คุณเข้าใจผิดเอง” ซึ่งมันดูเหมือนขอโทษ แต่จริง ๆ แล้วเขากำลังปกป้องตัวเอง เพราะการยอมรับผิดแบบเต็ม ๆ มันกระทบกับภาพที่เขาสร้างไว้ ..อีกอย่างที่คุณจะเริ่มรู้สึกคือ ความสัมพันธ์มันไม่สมดุล กล่าวคือ ช่วงแรกคุณจะรู้สึกว่าเขาให้คุณเยอะมาก ไม่ว่าจะเป็น ความสนใจ เวลา คำพูดดี ๆ ทุกอย่างดูเต็มไปหมด แต่พอเวลาผ่านไป คุณจะเริ่มเป็นฝ่ายให้มากกว่า และคุณต้องปรับตัว ต้องระวัง ต้องคิดก่อนพูด หรือคุณต้องคอยรักษาความรู้สึกของเขา แต่เขาไม่ค่อยทำแบบเดียวกันกับคุณ และถ้าคุณเริ่มเรียกร้องความชัดเจน หรือเริ่มตั้งคำถาม คุณจะเจอพฤติกรรมที่ทำให้คุณรู้สึก งง ยกตัวอย่างเช่น เขาอาจจะเงียบไปเลย หรือหายไปแบบไม่มีคำอธิบาย หรือเขาอาจจะกลับมาทำดีมาก ๆ เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น หรือเขาอาจจะทำให้คุณรู้สึกว่าปัญหาทั้งหมดเกิดจากคุณ(ทำให้คุณกลายเป็นคนผิด ไม่เพอร์เฟค) ผมอยากบอกว่านี่แหละ คือรูปแบบของการควบคุม ซึ่งมันไม่ใช่การควบคุมแบบตรง ๆ แต่เป็นการควบคุมผ่านอารมณ์และการรับรู้ ตัวอย่างที่เจอบ่อยมากในชีวิตจริง เช่น สมมติคุณมีแฟนที่เป็นแบบนี้ โดยช่วงแรกเขาดีมาก ใส่ใจทุกรายละเอียด จนคุณรู้สึกว่านี่แหละคนที่ใช่ แต่พอผ่านไปสักพัก เขาเริ่มวิจารณ์คุณเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่น บอกว่าคุณพูดไม่ดีพอ แต่งตัวไม่เหมาะ หรือคิดมากเกินไป ซึ่งมันอาจไม่ได้แรงจนคุณรู้สึกว่าโดนทำร้ายแบบชัดเจน แต่มันเกิดบ่อยพอที่ทำให้คุณเริ่มไม่มั่นใจในตัวเอง และพอคุณเริ่มเปลี่ยนตัวเองตามที่เขาพูด เขาก็จะมีมาตรฐานใหม่ขึ้นมาอีกและมันจะไม่มีจุดสิ้นสุด เพราะเป้าหมายไม่ใช่ให้คุณดีขึ้น แต่คือการทำให้เขารู้สึกเหนือกว่า ..หรืออีกสถานการณ์หนึ่งในที่ทำงาน เช่น คุณมีเพื่อนร่วมงานที่ดูเก่งมาก พูดเก่ง นำเสนอเก่ง ทุกคนชอบ แต่พอทำงานจริง เขามักจะเอาผลงานของทีมไปเป็นของตัวเอง และถ้ามีปัญหา เขาจะอธิบายได้เสมอว่ามันไม่ใช่ความผิดเขา ซึ่งถ้าคุณลองทัก เขาจะทำให้คุณดูเป็นคนเรื่องมาก หรือทำให้คุณรู้สึกว่าคุณคิดไปเอง ..นี่แหละครับ คือสิ่งที่หลายคนเจอ แต่ไม่รู้จะอธิบายยังไงโดยสิ่งที่ทำให้ Narcissist อันตราย ไม่ใช่แค่พฤติกรรมของเขานะครับ แต่คือผลกระทบที่เขาทิ้งไว้ในหัวคุณ ที่จะทำให้คุณจะเริ่มตั้งคำถามกับตัวเองจนคุณเริ่มไม่มั่นใจในตัวเอง นำไปสู่การที่คุณจะเริ่มคิดว่าบางทีคุณอาจจะผิดจริง ๆ และนี่คือจุดที่มันเชื่อมกับตอนที่ 3 อย่างชัดเจน เพราะแม้คุณจะเป็นคนมีเหตุผล แต่ถ้าคุณอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ข้อมูลถูกบิดซ้ำ ๆ คุณก็มีโอกาสเชื่อในสิ่งที่ไม่จริง ได้เหมือนกัน โดยเฉพาะถ้ามันมาจากคนที่คุณเชื่อใจครับ โดยในช่วงแรก การสังเกต Narcissist ไม่ใช่เรื่องง่ายนะครับ เพราะเขามักจะมาในรูปแบบของคนที่ดี(มากเกินไป) และทุกอย่างมันลงตัวเร็วเกินไป อาจสังเกตได้จาก การที่เขาเข้าใจคุณเร็วเกินไป และความสัมพันธ์มันพัฒนาเร็วเกินไป ซึ่งสิ่งที่คุณควรเริ่มสังเกต ไม่ใช่แค่สิ่งที่เขาพูดนะครับ แต่คือความสม่ำเสมอว่าเขาเป็นแบบเดิมไหม ในวันที่ไม่มีใครมอง, เขายังให้ความสำคัญกับคุณไหม ตอนที่คุณไม่ได้มีอะไรให้เขา, เขายังเคารพคุณไหม ตอนที่คุณไม่เห็นด้วยกับเขา และที่สำคัญที่สุด คือ คุณรู้สึกเป็นตัวเองได้แค่ไหน เวลาอยู่กับเขา ซึ่งถ้าความสัมพันธ์หนึ่งทำให้คุณต้องคอยระวังตัวตลอดเวลา เช่น ต้องคิดก่อนพูดทุกคำ หรือต้องพยายามเป็นเวอร์ชันที่ดีขึ้นตลอดเวลาเพื่อให้เขาพอใจ ผมขอตั้งข้อสังเกตไว้ก่อนว่า นั่นไม่ใช่ความสัมพันธ์ที่ปกติ แต่มันคือเกม และ Narcissist คือคนที่เก่งมากในการทำให้คุณเล่นเกมนั้น โดยที่คุณไม่รู้ตัว และการเข้าใจลักษณะของคนแบบนี้ ไม่ได้ทำให้คุณต้องระแวงทุกคนนะครับ แต่มันทำให้คุณเริ่มเห็นสัญญาณอะไรบางอย่าง และเมื่อคุณเห็นสัญญาณ คุณจะเริ่มมีทางเลือกว่าจะเล่นต่อ หรือจะเดินออกมา เพราะสุดท้ายแล้ว คนที่คุมเกมได้จริง ไม่ใช่คนที่ฉลาดที่สุด แต่คือคนที่รู้ว่าเกมนี้มันมีอยู่ตั้งแต่แรกครับ