ตอนที่ 1 Dark Triad คืออะไร?

Dark Triad คือคำที่ผมใช้เรียก ชุดของลักษณะนิสัยด้านมืด โดยในทางจิตวิทยา มันไม่ได้แปลว่าคนคนนั้นเป็นคนเลวโดยสมบูรณ์นะครับ แต่หมายถึงคนที่มีแนวโน้มใช้วิธีคิดหรือพฤติกรรมบางอย่างเพื่อเอาเปรียบผู้อื่น โดยที่พวกเขาอาจจไม่ได้รู้สึกผิดมากนัก(ไม่ใช่ว่าจะไม่รู้สึกผิดเลย) แนวคิดนี้ถูกใช้เพื่ออธิบายว่าทำไมบางคนถึงดูเก่ง ดูมีอิทธิพล หรือประสบความสำเร็จ ทั้งที่เบื้องหลังอาจใช้วิธีที่ไม่ได้ตรงไปตรงมา ซึ่งมันเป็นเรื่องปกติของมนุษย์ครับ แต่ผมต้องบอกก่อนว่า บุคลิกภาพเหล่านี้ เราทุกคนต่างมีได้เสมอครับและมันเป็นเรื่องปกติที่เราทุกคนจะต้องมี แต่ถ้าเรารู้ตัวเองว่าอะไรดีหรือไม่ดี มันก็จะทำให้เราไม่กลายเป็นคนเลวเกินไปครับ

Dark Triad ประกอบด้วย 3 ลักษณะหลัก คือ Narcissism, Machiavellianism และ Psychopathy ซึ่งทั้งสามตัวนี้มีจุดร่วมคือการให้ความสำคัญกับตัวเองเป็นหลัก และมีความสามารถในการใช้คนอื่นเป็นเครื่องมือ เพียงแต่รูปแบบการแสดงออกต่างกันครับ

ตัวแรก Narcissism คือบุคลิกแบบหลงตัวเอง คนแบบนี้จะรู้สึกว่าตัวเองพิเศษกว่าคนอื่น ต้องการการยอมรับ ต้องการให้คนมองว่าตัวเองเก่ง มีคุณค่า และโดดเด่นอยู่เสมอ ถ้าคุณเคยเจอคนที่ชอบพูดถึงความสำเร็จของตัวเองตลอดเวลา ชอบให้คนชม ชอบเป็นจุดสนใจ และเมื่อถูกวิจารณ์จะตอบโต้ทันที นั่นคือภาพของ Narcissism ตัวอย่างเช่น ในที่ทำงาน คนแบบนี้อาจชอบรับเครดิตงานทั้งหมด แม้ว่าทีมจะเป็นคนช่วยกันทำ หรือในความสัมพันธ์ เขาอาจทำดีกับคุณมากในช่วงแรก แต่เมื่อคุณไม่ให้ความสนใจเท่าเดิม เขาอาจเริ่มลดคุณค่าคุณเพื่อดึงอำนาจกลับมาครับ

ตัวที่สอง Machiavellianism คือบุคลิกแบบนักวางแผน คนกลุ่มนี้ไม่ได้ต้องการคำชื่นชมเท่า Narcissist แต่ต้องการ อำนาจ และ การควบคุมสถานการณ์ พวกเขาจะคิดเป็นระบบ มองเกมยาว อ่านคนเก่ง และพร้อมใช้วิธีต่าง ๆ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ต้องการ ถ้าคุณเคยเจอคนที่พูดดีต่อหน้า แต่ลับหลังวางแผนอีกแบบหนึ่ง หรือคนที่สามารถปรับคำพูดให้เข้ากับแต่ละคนเพื่อให้ตัวเองได้เปรียบ นั่นคือ Machiavellianism ตัวอย่างเช่น ในองค์กร คนแบบนี้อาจสร้างความสัมพันธ์กับหลายฝ่ายเพื่อเก็บข้อมูล แล้วใช้ข้อมูลนั้นในการต่อรอง หรือเลือกเข้าข้างคนที่มีอำนาจเพื่อไต่ระดับตำแหน่ง โดยไม่สนว่าคนอื่นจะได้รับผลกระทบอย่างไร

ตัวที่สาม Psychopathy คือบุคลิกแบบขาดความรู้สึกผิดและความเห็นอกเห็นใจ คนกลุ่มนี้มีความเย็นชา กล้าเสี่ยง และไม่ค่อยรู้สึกผิดกับสิ่งที่ตัวเองทำ พวกเขาอาจดูนิ่ง มั่นใจ และไม่สะทกสะท้านในสถานการณ์กดดัน แต่ในอีกด้านหนึ่งก็อาจหุนหันพลันแล่น และไม่แคร์กฎเกณฑ์ ตัวอย่างเช่น คนที่สามารถโกหกหรือทำร้ายความรู้สึกคนอื่นได้โดยไม่รู้สึกอะไร หรือคนที่ตัดสินใจเสี่ยงสูงโดยไม่คิดถึงผลกระทบ เช่น ใช้เงินบริษัทไปลงทุนเสี่ยง หรือหลอกคนเพื่อผลประโยชน์โดยไม่ลังเล

ในความเป็นจริง คนหนึ่งคนอาจไม่ได้มีแค่ลักษณะเดียว แต่เป็นการผสมกัน เช่น คนที่หลงตัวเองและวางแผนเก่ง หรือคนที่เย็นชาและชอบควบคุมคนอื่น จุดสำคัญที่ผมอยากให้คุณเข้าใจคือ Dark Triad ไม่ใช่ป้ายที่เอาไว้ตัดสินว่าใครดีหรือเลว แต่เป็นกรอบที่ช่วยให้คุณมองเห็นรูปแบบพฤติกรรมที่ซ่อนอยู่ครับ สิ่งที่ผมอยากเน้นย้ำมากๆ คือ คน 1 คน สามารถเป็นได้ทั้ง 3 รูปแบบผสมผสานกัน แต่อะไรจะมากจะน้อยก็ต้องมาพิจารณาดูกันอีกทีครับ

ถ้าคุณเริ่มสังเกต คุณจะเห็นว่าคนเหล่านี้มักไม่ได้แสดงด้านมืดออกมาตรง ๆ ตั้งแต่แรก แต่ในทางตรงกันข้าม ช่วงแรกพวกเขามักดูมีเสน่ห์ ฉลาด และน่าดึงดูด เช่น คนที่คุยเก่ง มั่นใจ กล้าตัดสินใจ หรือดูเข้าใจคุณมากเป็นพิเศษ แต่เมื่อเวลาผ่านไป คุณอาจเริ่มเห็นพฤติกรรมที่เอาเปรียบ ควบคุม หรือไม่สนใจความรู้สึกของคุณ

การเข้าใจ Dark Triad สำหรับผม มันไม่ใช่แค่ความรู้เชิงทฤษฎี แต่มันคือเครื่องมือที่ช่วยให้คุณอ่านคนได้ลึกขึ้น มองเห็นแรงจูงใจที่อยู่เบื้องหลัง และที่สำคัญคือช่วยให้คุณไม่ตกอยู่ในเกมของคนที่ชอบหลอกใช้คนอื่น

ในตอนถัดไป ผมจะเขียนไล่สเตปเป็นบทๆ ไปนะครับ แต่เชื่อเถอะครับว่าบทความของผม ทรงคุณค่าและจะมีประโยชน์เพื่อนำไปปรับใช้ในการใช้ชีวิตได้อย่างแน่นอน